In het Zwalmbekken kunnen een aantal subbekkens worden onderscheiden:

- bekken van de Verrebeek (S 294), 367 ha.
- bekken van de Molenbeek (S 289), 1570 ha.
- bekken van de Marebeek (S 287), 228 ha.
- bekken van de Dorenbeek (S 286), 341 ha.
- bekken van de Boembeek (S 284), 276 ha.
- bekken van de Traveinsbeek (S 282), 1105 ha.
- bekken van de Moleneek (S 277), 1396 ha.
- bekken van de Passemarebeek en de Zwedebeek (S 275), 698 ha.
- bekken van de Wijlegembeek (S 274), 340 ha.
- bekken van de Waalbeek (S 272), 120 ha.
- bekken van de Peerdestokbeek (S 267), 2263 ha.

 
Debietgegevens: jaarlijks gemiddeld debiet te Nederzwalm: ca. 0,80 m3 / sec (gemeten over de periode 1967-1978)
 

Het (veel kleiner) hydrografisch bekken van de Stampkotbeek-Munkbosbeek (S 265) bevindt zich onmiddellijk ten noorden van het Zwalmbekken en omvat een afwateringsgebied van 1362 ha.

    
     Vele beekjes, alle gevoed door bronnen, stromen in de Zwalm. Bij de samenvloeiing met de Schelde (op 10m hoogte), op de grens van Welden (deelgemeente van Oudenaarde) met Nederzwalm, is het typische karakter van de Zwalmvallei niet meer aanwezig: hier is men nl. al aanbeland in de alluviale vallei van de Schelde.

     Zoals de meeste rivieren en beken in Vlaanderen stroomt de Zwalm in een asymmetrische vallei, de oostelijke of noordelijke valleihelling is twee tot driemaal steiler dan de zachte westelijke of zuidelijke helling.

     Het gebied wordt door talrijke kleine valleien grillig doorsneden door de bijrivieren van de Zwalm. In het noorden vloeit de Zwedebeek, de Passemarebeek en de Molenbeek. In het oosten de Traveins- of Deinsbeek, en in het gebied van St. Maria-Oudenhove de Marebeek en de Zegelaarbeek. Op de linkeroever van de Zwalm zijn dat in het noorden de Peerdestokbeek (verlengde van de Boekel- of Moldergembeek), de Waalbeek (of Meierbolbeek) en de Wijlegembeek. In het westen, in het gebied van Michelbeke, de Boembeek en de Dorenbeek, en in het gebied van Nederbrakel de Kouterbeek en de Slijpkotbeek. In het zuiden tenslotte, de Molenbeek en Dorenbosbeek.

     De diepe insnijding van de Zwalm en zijn bijbeken zorgt voor het typische landschap van de Zwalmstreek, waarbij bomenrijen in valleien tussen heuvels het kronkelend verloop van de beken weergeven.

     De vallei van de Munkbosbeek wordt dikwijls tot de Zwalmstreek gerekend. Het is dan ook een bijna identieke vallei als die van de Zwalm – wél tienmaal kleiner maar daarom niet minder mooi. De Munkbosbeek, die ontspringt nabij de Munkboshoeven van Velzeke (deelgemeente van Zottegem), ligt trouwens bijna volledig op het grondgebied van de gemeente ZWALM.

     Op de Zwalm en zijn zijbeekjes vinden we nu nog 13 watermolens, waarvan de meeste echter sterk aangevreten zijn door de tand des tijds. In Zwalm zelf zijn er nu nog vijf watermolens terug te vinden: de Boembekemolen te Rozebeke, de Bostmolen te Roborst, de ZWALMMOLEN te Munkzwalm, de Ijzerkotmolen te St-Maria-Latem en de Ter Biestmolen in Nederzwalm. Met de tijd hebben ze een andere bestemming gekregen, meestal als cafetaria en/of tentoonstellingsruimte.

     De andere molens, gelegen langs de rustige zijbeekjes, zijn te Nederbrakel op de Slijpkotbeek de Slijpkotmolen, te Velzeke op de Meulebeke de Driesmolen, te Strijpen op de Traveinsbeek de Van Den Borremolen, te Elene de Elenemolen, te Hundelgem op de Passemaregracht Pede's molentje en tenslotte op de Peerdestok- of Boekelbeek te Elst de Perlinckmolen, te St-Denijs-Boekel de Moldergemmolen en te Nederzwalm de Vander-lindensmolen.

De zuivering van de rivier...

     In 1989 startte men met een even ambitieus als dringend waterzuiveringprogramma, mede onder toenemende druk van milieubewegingen en... de toeristen. Een eerste hindernis die moest genomen worden was het uitvoeren van de rioleringsplannen der betrokken gemeenten (Zottegem, Brakel, Horebeke en Zwalm). Zo was toen in Zwalm slechts maar 30% der woningen aangesloten op het rioleringsnet (meer gedetailleerd:...). Een tweede zaak die moest aangepakt worden, waren de gekende sterke industriële verontreinigers en de verontreiniging door de landbouw (....). Tot slot moest ook werk gemaakt worden van de zuivering van het huishoudelijk afvalwater, dat in de Zwalm terecht kwam. Er werd geopteerd voor de aanleg van collectoren en een waterzuiveringstation.

     De totale potentiële verontreiniging binnen het Zwalmbekken werd in 1988 geraamd op 55.000 i.e. (= inwonersequivalent *). Daarvan werden ongeveer een kleine 30.000 i.e. geloosd via de riolering, verspreid over ongeveer 80 lozingspunten met als belangrijkste lozingspunt het eindpunt van de toen al bestaande collector langs de Betelhovebeek (ca.11.000 i.e.). Rekening houdend hiermee, met de graad van uitvoering van rioleringsaanleg stroomafwaarts dit lozingspunt en rekening houdend met de waterkwaliteit werden aanvankelijk 2 oplossingen naar voor geschoven voor de aanvangssanering van het Zwalmbekken:
          1) de bouw van een zuiveringsstation aan het eindpunt van de bestaande collector
          2) de verdere doortrekking van de collector stroomafwaarts langsheen de Molenbeek en verder langs de Zwalm tot aan de voorgestelde inplantingplaats van het zuiveringsstation met aansluitend de bouw ervan.

     Uiteindelijk werd gekozen voor de laatste oplossing om volgende redenen:
     a) de bijkomende aansluiting van het goed gerioleerde centrum van Velzeke met inbegrip van het psychiatrisch ziekenhuis aldaar.
     b) het engagement van de stad Zottegem om in samenhang met de aanleg van de collector Molenbeek een aantal ontworpen rioleringswerken uit te voeren ten einde het rendement van de
         aan te leggen collector te verhogen.
     c) de besprekingen met de verantwoordelijken van het in Velzeke gevestigde slachthuis waarvan het afvalwater geloosd werd in de Passemarebeek en na fysicochemische voorzuivering
         aangesloten werd op de collector.
     d) de betrachting om aldus zowel het bekken van de Molenbeek als van de Passemarebeek integraal te saneren en een gunstige invloed te bekomen op de kwaliteit van de Zwalmrivier zelf.
     e) de mogelijkheid om het slachthuisafvalwater (hoog N-gehalte) samen met zoveel mogelijk huishoudelijk afvalwater te behandelen ten einde de goede werking van de zuivering niet in het
         gedrang te brengen.
     f) de mogelijkheid te behouden om op termijn en afhankelijk van de aanlag van bijkomende riolering in een later stadium de afvalwaters van het deelbekken van de Traveinsbeek (ca. 5000 i.e.)
         én van Brakel aan te sluiten via een gebeurlijke uitbreiding van de toen nog te bouwen zuiveringsinstallatie.

     In uitvoering van deze beslissing dienden op korte termijn volgende investeringen te gebeuren:

Voor de collector Molenbeek:

Voor het RWZI-Bruggenhoek:

De aanbesteding van het zuiveringsstation had plaats op 27 juni 1989. Het station werd gebouwd voor een capaciteit van 25.000 i.e. Het afvalwater wordt aan het begin van de installatie tot een zekere hoogte opgevijzeld (opgepompt)aanvullen p.21     

zal nog worden vervolledigd...

* 1 inwonersequivalent is de vervuiling, gemiddeld per inwoner/per dag geloosd.

Laatste update zaterdag 31 oktober 2009