Munkzwalm was een schilderachtige landbouw- en woongemeente, werd vanaf eind 1970 ook het centrumdorp van de fusie groot-Munkzwalm en is sinds 1977 het centrum van de fusiegemeente ZWALM.

     Munkzwalm is 499 ha groot; in 1970 werden de voormalige gemeenten Beerlegem, Dikkele, Hundelgem, Meilegem, Paulatem, Roborst, Rozebeke, St.Blasius-Boekel, St.Denijs-Boekel en St.Maria-Latem bij Munkzwalm opgenomen om zo groot-Munkzwalm te vormen. Na deze eerste fusie telde groot-Munkzwalm 3055 ha.
Gelegen in zandlemig Vlaanderen, behoort de gemeente tot het gerechtelijk arrondissement Oudenaarde (kanton Brakel), en het administratief arrondissement Aalst-Oudenaarde (kieskanton Horebeke). In de Franse Tijd van 1796 tot 1800 behoorde Munkzwalm municipaal tot het kanton Nederzwalm.

     Munkzwalm wordt doorkruist door de provincieweg Munkzwalm-Brakel, de spoorlijn Kortrijk-Brussel en de Zwalmrivier. Er is dus een heuvelend landschap met sterk golvend reliëf. De hoogte varieert van 17m in de Zwalmvallei tot 60m op de zuidelijke helling. Overwegend goed gedraineerde en vruchtbare zandleem- en leemgronden, natter in de vele beekdepressies.

     Zoals in zoveel zuid-Vlaamse dorpen werd ook in Munkzwalm de landbouweconomie aangevuld met huisnijverheid, met name linnenfabricatie tot rond 1850, nadien de productie van handschoenen en kant voor rekening van fabrikanten. De landbouwactiviteit had betrekking op 63 bedrijven met een gemiddelde bedrijfsgrootte van 5.1 ha. Bodemgebruik: weiland (39.5%), graangewassen (41%), suikerbieten (3%), voederbieten (5%), aardappelen (8%) en tuinbouw (2%). In de 20^ste eeuw ontstond er veel pendelarbeid naar het Brusselse; in 1961 pendelde 58% der actieve woonbevolking; er is nu nog enige fabrieksnijverheid: bouwmaterialen en kleding (‘foundation’).

     Er is dagtoerisme in de schilderachtige en diep ingesneden Zwalmvallei, vooral rond de Zwalmmolen. In de toeristische maanden is er ook verblijfstoerisme op de camping 'Canteclaer'.

 HET GEMEENTE-ARCHIEF

Op 31 januari 1973 werd het hedendaags gemeentearchief van Munkzwalm neergelegd in het Rijksarchief (te Ronse). Het omvat:

- het oud gemeentearchief:  
                  Het archief van 'de Vierschaere van Munkzwalm'
                        1. Register terrier getekend door Géomètre Jean Cooman 1649
                        2. Register terrier getekend door Géomètre Adrien Eeckhout 1698
                        3. Liasse de visite de chemins 1698-1699                    

                       - Landboek 1772
                       - Schauwinge 1774

- het hedendaags gemeentearchief:       
                 Popp kaart
                 Algemeenheden
                       A.Personeel
                          1.Eedaflegging van de schepenen 1891-1904
                          2.Tabel en echtverklaring der handtekens van de burgemeester en schepenen
                          3.August Deweireld. Politieke loopbaan op gemeentelijk vlak (1854-1900)
                          4.Ontslag van Feliers Albinus uit de gemeenteraad 1903
                       B.Beraadslaging van de gemeenteraad
                          5.Beraadslagingen van de gemeenteraad, 1863-1905
                          6.            "              "           "            , 1905-1928
                          7.Verslag gemeenteraadszitting 1905
                       C.Briefwisseling
                          8.Briefwisseling 1895-1899, 1902-1905 
                Rekenplichtigheid
                          9.Proces-Verbaal van verificatie van de kas van de gemeenteontvanger 1903
                         10.Idem 1904
                Belastingen
                         11.Gemeentelijke opcentiemen (op de grond- en personele belastingen en op het patentrecht). Vaststellingen in de gemeenteraad 1899-1905
                Bevolking
                         B 349 en B 350 (2 microfilms)
                Bureel van Weldadigheid
                         17.Nominatieve lijst van personen die deel uitmaken van het bureel 1904
                         18.Onderhoudskosten van behoeftigen 1905
                Onderwijs
                         19. Rechthebbenden op kosteloos onderwijs tijdens het schooljaar 1905-06. Uittreksel uit de beraadslagingen van de gemeenteraad 1905
                Verkiezingen
                         20.PV van de gemeenteraadsverkiezingen 1903
                Politie
                         21. Politieverordeningen 1893-1904  
               - Akten Burgerlijke Stand: jaar V - 1900 (10 microfilmen)
               - Bevolkingsregisters: 1858 - 1900 (2 microfilmen)
- het kerkelijk archief:
   A. Kerkrekeningen
       1-31   Dienstjaren 1586-1773, zie ook oud-gemeentearchief Munkzwalm nr 149 (rekening van de kapel van OLV in de kerk van Munkzwalm, 1670; kerkrekening, 1678 fragment).
       32     Fragment van uitgaven op last van de pastoor van Munkzwalm (1775).
       33     Ontvangboekje van de pachten 1731-1732.

   B. Renten en goederen
       33bis Legger van roerende en onroerende goederen 1698-1769 1 deel (uit OGA Geraardsbergen, n^o 182)
       34      Korte staat van goederen en renten ten sterfhuize van Elisabeth de Cupere, 1680.
       35      Memorie van zekere goederen en renten competerende Elisabeth de Cuypere als erfgename van wijlen Joannes de Cuypere priester etc. onder de parochie van Munkzwalm, 1681.      
       36      Renten en erfgronden competerende Elisabeth de Cuypere, gelegen binnen de parochie van M., 1682.   
       37      Rekening van Pieter Hanssens aan de erfgenamen van wijlen Jan de Cuypere pastoor van M., 1672. 
       38      Transport van een rente van 1 pond 5 schellingen groot per jaar aan Pieter van Wetter door de ? erfgenamen van Elisabeth de Cuypere, 1687.
       39
       40 
       41
       42  
       43   
       44   
       45   
       46
       47  
       48  
       49   
       50  
       51     Fragment van een rentebrief ten laste van Pieter van Crombrugghe en Janneken Ghelas zijne huisvrouw ten voordele van de kerk en de armen van M., 1675   
       52     Rente rakende de catechismus, ten laste van Petrus van Lierde en ten voordele van Joseph van Deuizen, pastoor van M., 1761
       53  
       54
       55    
       56    
       57        

C. Testamenten en jaargetijden
       60     Fundatie voor B en Sch van M. van een eeuwigdurend jaargetijde en brooduitdelingen, door Joannes de Cuypere, waarvan enige renten worden geconstitueerd (met afschrift), 1662.    2 stukken
       61     Testament van Fryns Vermaeren, met jaargetijde, 1671      1 stuk
       62     Testament van Joos Verborght en Joanna Vercruysse met jaargetijde, 1675     1 stuk
       63     Testament van Geeraerdt Verbrugghe met jaargetijde, 1674     1 stuk
       64     Testament van Clara Ogiers, weduwe van Jan Ogiers met stichting van een jaargetijde en brooduitdeling, 1694     1 stuk
       65     Testament van Carolus Raguet, pastoor van Steenhuffel met stichting van een jaargetijde en brooduitdeling, kopij, 1707     1 stuk
       66     Testament van Lievinus van Esch met jaargetijde, 1758      1 stuk        

D. Armentafel
-
-
-
-
- Inventaris van de archieven der Vierschaere (RAR, Inventaris n^o 98)
        Partie administrative
          1     Reg.terrier dressé par le Géomètre Jean Cooman 1649
          2     Reg. terrier    "      "        "             Adrien Eeckhout 1698
          3            "             "     1698-1699   
          4     Liasses de visites de chemins 1700-1795
        Omstellingen
          5     Liasses d'ommestellingen, pointingen, settingen 1719-1736
          6                       "                          "                "         1737-1744
          7                       "                          "                "         1745-1754
          8                       "                          "                "         1755-1769
          9                       "                          "                "         1770-1794  
        Parochierekeningen
          10-18     1720-1770
        Pièces à l'appui des comptes
          19-28     Pièces à l'appui des comptes 1690-1794       

      1003:    Sualman
1019-1030: Sualmis
      1108:    Sualma
      1204:    Sualme

1816      432
1830        1243
1846         1104
1856          921
1866          997  
1876        1079
1880        1060
1885        1075
1890        1109

1971 (datum van de fusie tot groot-Munkzwalm) 1639                                  
 

B=
P= penningkohieren
K=
T= volkstellingen

* Deze cijfers kunnen echter niet zonder meer aanvaard worden, gezien het aantal ongehuwden (en vooral dat van de vrouwen) buiten alle verhoudingen is t.o.v. de gehuwden.

De 19^de-eeuwse wijken droegen namen als Kazernestraatwijk, Wafelhoek, Krekelhoek, St-Pieterstenbergen, Hennenhoek, Hondendries. De toenmalige 'straten' werden aangeduid als de 'buurtwegen' n°s 5,7,8,9,12,13,14,15 - de genoemde kregen trouwens als eerste een 'kalseideverharding'.

Een paar toponiemen (= plaatsnamen) herinneren aan Frankische landnamen, nl. ‘Rekegem’  (= woning van de familie van Riko(?)).

 De oorspronkelijke gemeente Munkzwalm werd bij de 'eerste' fusie van gemeenten (1970) samengevoegd met de gemeenten Beerlegem, Dikkele, Hundelgem, Meilegem, Paulatem, Roborst, Rozebeke, Sint Blasius-Boekel, Sint Denijs-Boekel en Sint Maria-Latem tot de fusiegemeente Groot-Munkzwalm.
 De gemeente (groot-)Munkzwalm fusioneerde in 1977 met NEDERZWALM(-Hermelgem) tot de huidige fusiegemeente ZWALM.

 BRONNEN                                                                                                                                                                                                                                        

Hasquin H. (éd.) - Gemeenten van België. Geschiedkundig en administratief-geografisch woordenboek. II Vlaanderen-Brussel, Gemeentekrediet van België, Brussel 1980, pp. 729-730.                                                                                                                                
Vrielinck S. - De territoriale indeling van België (1795-1963) - Bestuursgeografisch en statistisch repertorium van de gemeenten en de supracommunale eenheden (administratief en gerechtelijk). Met de officiële uitslagen van de volkstellingen. Leuven, 2000, 3 dlen.
Foulon M. en Poulain M. - Répertoire historique des communes belges de 1831 à nos jours, Louvain-la-Neuve, 1981.