INLEIDING ONDERWIJS GESCHIEDENIS DE GEBOUWEN BEKENDE MENSEN DE EEUWELINGEN DE AMBACHTEN DE CULTUUR BIBLIOGRAFIE

 

 
   De arm der wet
   te Munkzwalm

In het Ancien Regime
     stelde de heer, om zijn goederen te behoeden voor vandalisme en vernieling of diefstal van zijn goederen (veldvruchten), wachters aan, die opereerden onder het toezicht en gezag van de baljuw.

Na de Belgische onafhankelijkheid
 
 DE 'GARDE CIVIQUE'

     De 'garde civique' - de burgerwacht - is een typisch Belgische instelling. Zij vindt haar ontstaan in de Brusselse burgermilitie, die op 26 augustus 1830 vanwege het Voorlopig Bewind de opdracht kreeg, eventuele baldadige revolutionaire opstootjes in de kiem te smorem. In kleine gemeenten, zoals onze Zwalmdorpen, moest die echter weinig of niet tussenkomen en bleef zijn taak veelal beperkt tot een soort nachtwacht.
     Later in de 19de eeuw, toen er van verplichte legerdienst voor iedere Belgische man nog geen sprake was maar enkel de 'lotelingen' naar het leger moesten, lieten gegoede burgers, die ingeloot waren, zich , tegen vergoeding uiteraard, vervangen door minder
 

 DE RIJKSWACHT - de 'gendarmes'


De ‘gendarmerie’ in de toenmalige Statiestraat, tegenwoordig de Zuidlaan

     De ‘gendarmen’, die tot op het einde van de 19de eeuw in Nederzwalm waren gehuisvest, namen vanaf het begin der 20ste eeuw vanuit Nederzwalm hun intrek in de ‘kazerne’ in de Munkzwalmse Statiestraat - de latere Zuidlaan - waar ze tot de oprichting van de ééngemaakte politie (eind 20ste eeuw) zouden blijven.

 

 

 

DE BRIGADE-COMMANDANTEN
 

     SCHOONBROODT Louis Leopold    1882
                woonde aan de vroegere Dorpsstraat 178bis.
                o Fourron le Comte ('s Gravensvoeren) 25/7/1849
                x RYMEN Marie Josephe (o Tessenderloo 19/5/1841)
                Hij was brigadier bij de 'gendarmerie' en kwam van St-Gillis op 17/11/1882

       PAUWELS J.B. 1907


      
GOOSSENS Marc 1980    

      
MARÉCHAL Arnold (º1949) 1988

                                   

 
 

 

 
   
   
DE VELDWACHTER - de champetter

    De veldwachter werd aangesteld door de gemeenteraad en opereerde rechtstreeks onder het gezag van de burgemeester.
    De taak van de veldwachter bestond in
         - het handhaven van de openbare orde binnen de gemeente
         - het bekend maken van de gemeentelijke verordeningen naar de bevolking toe (bijvb. door de gemeenteberichten af te roepen, wekelijks op zondag, vanop de 'champettersteen of de
         schriftelijke berichten ten huize te bezorgen) en ze te laten naleven
         - hij was bevoegd in geval van overtredingen PV op te maken.   

    Onder de Franse bezetting was Jan-Baptiste Van den Berghe 'garde-champêtre'.

      In 1816 was J. Bpte Becaus 'garde-champêtre
 

     Bij de Belgische onafhankelijkheid in 1830 was Jan Becaus – overigens verwant aan de latere champettersfamilie Dernau -, toen al meer dan 20 jaar in dienst als ‘champètre’ van Munkzwalm.
     Vanaf die onafhankelijkheid van België was het
Fransiscus Van Wambeke (o 1794), die de taak van veldwachter op zich zou nemen. Hij werd benoemd op 2 juli 1831 en zou in dienst blijven tot 17 maart 1869.
            Gemeenteraadsbeslissing:  
"Gezien het getuigschrift afgeleverd door de geneesheeren Walton en Leleup, respectievelijk gehuisvesd(sic) te Nederswalm Hermelgem en Marie-Hoorebeke
                                     waeruit blijkt dat de ligchamelyke gebreken van Vanwambeke, niet meer toelaten zijne bediening uit te oeffenen
                                     Overwegende dat de gemeentebelangen hierdoor grootelijks in lijdzaamheid verkeeren
                                     Overwegende dat Vanwambeke gedurende 38 jaren zijne bediening met ijver en verknochtheid heeft uitgeoeffend en zijn gedrag altijd regelmatig en
                                     onberispbaar is geweest, en hij diesvolgens is gemachtigd zijn rechten op pensioen te doen gelden
                                     Heeft eenparig besloten
               het ontslag van Vanwambeke te aanveerden en de hooge overheid te aanzoeken dat hij worden op pensioen gesteld en dat hij bij het bepalen van zijn pensioen hem het maximum
               worde toegekend"
.          

      Na hem kwam
Franciscus De Bock, die het slechts volhield van 1869 tot 1.8.1870 - hij zou ontslag nemen op aanstichten van zijn echtgenote, die met het ambt van haar man niet erg opgezet was. Hij was trouwens de enige champetter van Munkzwalm, die niet verwant was met de familie Dernau.
 
   
Francies Goorix (o Munkzwalm 10/2/1841 als zoon van Benedictus o 1806, landbouwer x Amelia Feliers o 1809, landbouwster ) volgde De Bock op vanaf voormelde datum; hij droeg zorg voor de goede orde tot in 1907.
        In
1872 waren er tussen Goorix en het (liberale) gemeentebestuur tuchtrechterlijke problemen: uit het verslag van de gemeenteraad dd. 19.12.1872: 
 
    " Onder het voorzitterschap van den Borgmeester (J.De Raedt, nvda) en alwaer al de leden aenwezig zijn.
      -
"......gaf den voorzitter te kennen dat den zaterdag lest den veldwachter francies Goorix is belast geworden door de twee schepenen met het overdragen van eene missive aen de Borgemeester.

        Dat de missive ter haren bestemming niet is overgebragt geweest.
       Dat bovendien in den selven dag om zeven uren s'avonds den zelven veldwachter hem heeft begeven naer het huys van den schepenen Van Audenhove alwaer hij geweldaedegheden jeegens dezen en
       famillie heeft uytgeoefend onder het uytbraken van bedreygingen van welke daedzaken proces-verbal is opgesteld en aen de heer procureur des Konings bij de regtbank te Oudenaerde zal overgezonden
       worden
       Dat zulkdanige feyten begaan door eenen onderhoorigen alle achting van zijnen oversten wegneemt
       Daerom dat er door den gemeente raed dient beraedslaegd te worden of de veldwachter Goorix zou onderworpen zijn aen eene tijdelijke straf
       De gemeenteraad - Gezien de gemeeente...?... en naer de veldwachter Goorix te hebben gehoord, die herkent heeft de missive der schepenen te hebben gescheurd en tot hare bestemming niet te hebben
       overgedragen even als van scheldwoorden aen den schepen Van Audenhove te hebben toegebragt, beraedslagende is eenparig van gevoelen dat Goorix tijdelijk dient van veldwachter opgeschorst
(sic) te
       worden met verlies zijner jaerwedde gedurende dit tijdstip

       Dan overwegende tot de bepaling van het tijdstip is den raed nog eens eenparig van gevoelen de opschorsing te bepalen tot acht dagen na het vonnis die door de correctionele of andere regtbanken zal
       verleend worden, sonder dat dit tijdstip in alle geval van min dan een maand mag wezen om daer naer jegens hem alle andere maetregelen te nemen die men noodzakelijk zal achten.
       Om dat de gemeenteDienst in Munckswalm niet zou gestremd zijn heeft den gemeente raed benoemd om de plaets van veldwachter ...?... baalde tijdstip naer stemming dheer Joannes Baptiste Vanden
       Berghe veldwachter te Paulathem, met genieting der Jaerwedde
                                                                              Ter ord
annantie, De Sekretaris
                                                                                                                   Dernau "

        Op 29/4/1907 gaat Goorix op rust.
De gemeenteraad besluit hem een pensioen te geven van 350 franks onder voorbehoud van nadere goedkeuring (door de hogere overheid).

     Alfons Dernau, vader van de later alom bekende Maurice Dernau, oefende het ambt uit van 25/10/1907 tot 1936.
          Hij maakte 'de Groote Oorlog' mee. In 1936 volgde zijn zoon Maurice hem op en bleef veldwachter tot in 1971 - de eerste fusie van gemeenten, wanneer hij de pensioengerechtigde leeftijd had bereikt en van een welverdiende rust ging genieten... Hij overleed te Munkzwalm in 1990 .
 

Het gezin Alfons Dernau in 1916
We zien v.l.n.r. zoontje Maurice, Alfons, zijn trouwe hond Fox (die de fiets van zijn baas bewaakte
als hij ergens was), echtgenote Elodie Becaus en dochtertje Irma  

 

 

Maurice Dernau
 

   Maurice werd geboren te Munkzwalm op 22 juli 1906. Hij was gehuwd met Angèle De Naeyer. Samen kregen ze 2 kinderen, een zoon Norbert en een dochter Godelieve, die huwde met Hubert De Guchteneire. Hij overleed bij hem thuis in de Astridstraat 15 op 11.2.1990 en werd begraven op 17.2. na de dienst van 10u30.
 

     Met de (eerste) fusie van gemeenten in 1970 kreeg Munkzwalm meteen een heus ‘veldwachterskorps’ cadeau van maar liefst 6(!) champetters, want al de in dienst zijnde veldwachters van de onderscheidene deelgemeenten werden in dienst gehouden bij de nieuwe fusiegemeente groot-Munkzwalm…
 
 


Veldwachter Omer Walraet



Veldwachter Georges De Bruycker

   

 

Het veldwachterskorps van ‘groot’-Munkzwalm samen met burgemeester Feliers in 1971.
Op de foto v.l.n.r. staande Georges De Bruycker (champetter Nederzwalm), Albert T'Siobbel (champetter van ?),
Theo Ghyselinck, Antoine  De Coen, Jan Van De Velde.
Zittend Roger Crombeen (brigadechef), burgemeester Albert Feliers en Maurice Dernau.


Georges De Bruycker - de laatste veldwachter van St.Denijs-Boekel. Geboren te Balegem in 1913; werkte daar eerst als bode en nadien als hulpveldwachter. Kwam naar St.Denijs-Boekel om er champetter te worden vanaf 1.9.1947. Woonde aan Moldergem 5. Werd vanaf de fusie in 1971 ingelijfd bij het Munkzwalmse veldwachterkorps, om op rust te gaan in juli 1978. 


Laatste update
dinsdag 03 november 2009

Terug naar       
Mijn Homepage  Homepage Zwalm  Homepage Munkzwalm