|
DE
VOOROUDERS VAN FRANZ
Door opzoekingen
in o.a. het Rijksarchief van Ronse en dank zij het werk van A.Lafort
('De Staten van Goed van Munkzwalm' (SG) 1582-1794, Ronse 2001) kwam ik
tot de voorlopige stamboom van de familie DE COENE.
In het
voorvermelde werk staan volgende De Coene's:
In de
18de eeuw
- Adriaen DECOENE fs Geert x Joanne DESMET fa Pieter,
met hun kinderen
* Pieter Francies, volwassen
* Benedictus, volwassen
* Isabelle x Dominicus DENYS
* Valentinus, 18 jaar (o 1743)
(SG 30-05-1761 5
bl, p.87)
- voor Marie Theresia VANVOLSEM, geboren te Dikkelvenne, + te
Munkzwam 08-1780, d.v. Gillis Vanvolsem x Joanne Wymens; Valentinus
DECOENE, houder, z.v. Adriaen DECOENE x Marie Joanne DESMET, geboren
te St-Maria-Latem.
*
Joannes Baptiste, 19 jaar
*
Pieter Josephus, 17 jaar
*
Coleta, 13 jaar
*
Anna Lucia, 7 jaar
*
Dorothea
voogd: Livinus VANVOLSEM,
broer van de overledene, te Gavere, materneel.
(SG 06-11-1790, AR
63 18 bl, p.140)
Zijn betovergrootouders
Valentinus DE COENE
(o
1743?), 'tisserant' ( wever) huwde met Marie Therese VAN VOLSEM (+ Munkzwalm 20/8/1780).
Zij zijn de betovergrootouders van Franz.
Zij hebben 2? kinderen
1. Jean Baptist o 1773 - huwt een eerste keer met
VANDERHAEGHEN Livina en krijgt met haar 1 kind.
- huwt als weduwnaar op 1/6/1818 met Coleta WALRAEVE o 1786, een
weduwe (met kind van Jean Baptist GEVAERT, + Eyne), d.v. Pieter Joseph x
Adriana LARNO.
krijgt met Coleta 1? kind:
1. Ludovicus o ?/5/1819 - + 28/3/1820 (akte 5)
2. Josephus
o 1774.
Hij is de overgrootvader van Franz De Coene.
Zijn overgrootouders
Josephus DE
COENE (o
1774), een 'journalier' (dagwerkman) x Isabella Theresia
Uytterhaegen (o 1770), 'fileuse' (weefster)
Zij hadden ? kinderen:
1. Joannes Baptiste + 16 pluviose jaar 7 (= 4/2/1799)
2. Fransisca
o 20 pluviose jaar 12 (= 10/2/1804)
3. Marcellin
o 14/2/1807 11u
Isabella overlijdt op 28/1/1812 (akte 4), 42 jaar oud. Joseph hertrouwt
al op18/8/1812 met VAN LIERDE Barbara, onwettige dochter van Marie
Carolina VAN LIERDE, 'fileuse'.
Joseph krijgt met haar nog 4? kinderen:
3. Pierre François o 18/8/1813 akte 4 - + 2/11/1833
4. Lucie o 9/2/1817 9u akte 6
5. Marie Therese o 1/2/1819 (akte 4) - huwt op 9/9/1842 met de CORDIER Joannes Bptste
6. Melania o 1818 - + 1895 (akte 26) - huwt op 3/8/1844 met Jean Baptiste
LEURS (+ ?) en wordt weduwe.
Zijn grootouders
In 1858 woonde aan de toenmalige Wafelhoek nr
23bis ()volgend gezin:
Vader Marcellin DE COENE
o
Munkzwalm 14/2/1807 - + Munkzwalm 1/1/1867 1u, een landbouwer - net als zijn vader
zijn
echtgenote moeder Marie-Therese BUYLE o Munkzwalm 1830(!)
- een spinster, nadien landbouwster. Ze zijn gehuwd te Munkzwalm op
4/9/1850
5 kinderen van Marcellin:
- Marie-Sidonie o 9/7/1851
4u
(akte 16). - + 13/3/1855
(akte 7).
GA - getuigen: Francies Van Wambeke, veldwachter; Francies Caelins,
broodbakker
OA - aangifte 14/3 10u door vader Marcellin en Francies Van Wambeke.
- Marie-Hortense o 2/9/1853
1u
(akte 12)
-
GA - getuigen: Francies Van Wambeke, veldwachter; Jacobus Lodens,
herbergier
OA - getuigen:
- Marie Eugenie o 3/3/1856
5u
(akte ?)
GA - getuigen: Francies Van Wambeke, veldwachter; August Penninck,
landbouwer
-
Evariste o 27/1/1858 6u; Evariste is de vader van onze
Franz.
GA - getuigen: August De Weireld, landbouwer; Constantin
Vandermensbrugge,
landbouwer
- Auguste o 23/10/1860
- Theophile o 14/2/1864 - + 16/7/1864, amper 5 md oud.
Een zus
van Marcellin, Marie-Hortense, zonder beroep.
(Bronnen: RAR, microfilms 758286,
B 349, B 350) |
Zoals de ouderlijke hoeve in de voormalige Wafelstraat er uit zag
(tekening: Herman Verbaere).
De hoeve die zich bevond op het perceel aan het huidig gemeentehuis,
waar de gemeentediensten tot kort geleden steen- en
puinafval opstapelden, werd later gesloopt. |
Zijn ouders, broer
en zusters
Evariste DE COENE
huwt op ? met Maria Feliers
(o
Munkzwalm 1854 - + 1929) en krijgt met haar 4 kinderen:
1. Maria Gustava (o
Munkzwalm 18/4/1885
akte 9 - + 1970) - Zwalmnaars die het gezin nog hebben gekend,
herinneren zich dat 'Gusta' zo kromgebogen liep, dat ze met de
vingertoppen bijna de grond raakte. Ze gebruikte een krakemikkige oude
fiets, zónder banden op de velgen, om op te steunen.
2. Firmin (o
Munkzwalm 1886 - + 1969)
3. Marie Hortense (o
Munkzwalm 6/11/1888 9u akte
19 - + 1966)
4. Pierre-Franz - dit is dé militair waarover deze webpagina handelt.
Hij werd als jongste van het gezin geboren als (volgens de geboorteakte)
Petrus Fransiscus, op 12/2/1896.
Als kinderen van landbouwers trokken de gezusters en broers alle dagen
met de 10-15 koeien op en af naar de weide aan de andere kant van de
straat, palend aan de (toen nog niet ingebuisde) Wijlegembeek. Het gezin
stond aangeschreven als teruggetrokken en 'moeilijk in de omgang'. Ze
leefden zo eenvoudig mogelijk, als echte 'land'mensen - dit in weerwil
van het feit, dat ze zeker niet onbegoed waren... Getuige daarvan de
verre reizen, die o.a. Gusta later zou maken. |
Franz
DE COENE
Pierre Franz was soldaat in 'de groote oorlog' want in
1915 werd hij opgeroepen met de bijzondere lichting. Na tot 1918
verdienstelijk te hebben meegevochten wordt hij tijdens het
algemeen offensief van 1918 op 15 september in het Westvlaamse Merckem gewond. Op de dagorders
van het Belgisch leger staat hij vermeld met volgend citaat: « Jeune
officier brave et modeste qui au cours de la campagne s’est toujours
distingué par sa bravoure et son admirable sangfroid – a été blessé en
première ligne en qualité d’observateur d’infanterie » (Jonge en
bescheiden officier die zich gedurende de campagne steeds onderscheidde
door bravoure en bewonderenswaardige koelbloedigheid – werd gewond in de
eerste linie als infanterie-waarnemer).
Na zijn huwelijk met de jonge Jeanne Depière ging Franz
met haar wonen aan de Hofstraat 53 te Gent. Jeanne was de dochter van
Remi Depière (1883-1941), kolonel-intendant en van Marie Nouille
(1893-1983). Hij werd de vader van drie kinderen: - Jean Firmin
Marie (o Gent 8/6/1932 - + Gent 14/10/1997), die later Eerste
Auditeur afdelingshoofd zou worden bij de Raad van State.
- Simonne Remi Augusta Marie (o Gent 7/12/1933), die huwde
met Faizi Skandar, die in België had gestudeerd en als kinderarts
terugging naar Kaboel, Afganistan - Simonne ging met hem mee. Ze keerden
terug bij het uitbreken van de oorlog ginder met de Sowjet-Unie. Dr
Faizi overleed in 2004. Simonne woont nog steeds in Gent.
- Francine Marie Thérèse Hortense Hector (o
Gent 18.3.1937), sociale assistente, gehuwd met Marc Segers. Ze wonen in
Gent.
Zijn militaire ambitie
leidde Franz De Coene van 1924 tot 1926 naar de Krijgschool. Gepromoveerd in december 1930 als kapitein, wordt hij
op 26 september 1936 al bevorderd tot Kapitein Commandant. Het is in die
hoedanigheid dat hij in 1938 het bevel krijgt over de Schoolcompagnie
van het 2de Linieregiment. Hij was op en top militair,
bovendien gehuwd met
een kolonelsdochter; een mooie militaire carrière lag in het verschiet,
toen in 1940 de oorlog uitbrak.
Tijdens de oorlogsdagen in 1940 was hij
Adjunct Majoor, kapitein-commandant bij de staf van het 32ste Linieregiment, dat
zich verdienstelijk maakte bij de gevechten aan het kanaal van
Terneuzen. Hij wordt na de 18-daagse veldtocht al gevangen genomen en op 13
juni naar Duitsland overgebracht, waar hij achtereenvolgens in de kampen
Erner en Rothenburg wordt gevangen gezet als krijgsgevangene.
Medegevangenen van hem uit Rothenburg herinnerden zich hem als een
uitstekend kameraad, die het moreel van zijn medegevangenen steeds wist
op te krikken met zijn gevoelens van onaantastbare vaderlandsliefde. Franz De Coene werd er ziek en dat ondermijnde zijn gestel zo
fel dat men hem op 12 oktober 1941 naar huis
liet terugkomen. Door sommigen werd dergelijke ‘snelle’ terugkeer met
begrijpelijke argwaan gevolgd maar de Belgische legeroverheid
bevestigde na de oorlog dat "Commandant De Coene op dit gebied boven
alle verdenking staat…", wat door het vervolg van zijn leven algauw
duidelijk wordt.
 |
 |
 |
 |
| Majoor Hauss
foto ? |
Albert Mélot alias
'Martin'
foto ? |
Logo van 'A.S.KLOK'
afbeelding uit (a) p.26 |
Luitenant Speeckaert
(de 'Spec')
foto ? |
|
|
Bij het Geheim Leger
wordt
aangevuld.
De verzetsdaden van de sektor Gent van het A.S
(2).
Van zodra De Coene het bevel over de Zone Gent in handen heeft, tekent
hij, hierin bijgestaan door 'Spec' (3),
voor een groeiende
verzetsactiviteit:
- ze laten schuiloorden inrichten, voor personen, die aan de Duitsers
wisten te ontkomen: zo de 'Héron' (voor de streek van Melle-Bottelare),
de 'Eider' (voor de omgeving van Zaffelare-Lochristi-Laarne-Wetteren),
de 'Sarcelle' (voor de gemeenten St-Martens-Latem, De Pinte, Eke en
Nazareth). Een plein voor parachutage, dat de naam 'Le Faisan' kreeg
wordt aangelegd tussen Lemberge (Merelbeke) en Munte.
- op aanwijzen van De Coene worden sabotagedaden uitgevoerd:
telefoonleidingen worden doorgesneden, bruggen vernield, wegen versperd
met omgezaagde bomen. Kortom, zo goed als alle middelen worden aangewend
om de Duitse bezetters te bekampen en hen het functioneren moeilijk te
maken. Zo wilde men beletten, dat ze afweermaatregelen opzetten die de
geplande ontscheping van de geallieerde troepen zouden kunnen
bemoeilijken en vertragen.
Als de haven van Gent ongehavend is gebleven (loskranen en elektrische
installaties moesten onbeschadigd door de Duitsers
worden achtergelaten bij hun terugtrekking), dan is dit te danken aan dié anti-destructie
maatregelen, die de weerstanders bij herhaling hebben uitgevoerd...
'Martin' (4)
wordt aangevuld.
|
|
Door de G.F.P.
(‘Geheime Feld-Polizei’) opgespoord, had Commandant De Coene
het order gekregen zich tijdelijk ‘in het maquis terug te trekken’ en de
leiding van Sector Gent aan zijn adjunct Speeckaert toe te vertrouwen. Hij besloot nog
een laatste maal de nacht te Munkzwalm door te brengen bij zijn familie
(zijn broer en zusters en zijn echtgenote en kinderen, die te Munkzwalm
verbleven)
alvorens te vertrekken en onder te duiken. Terwijl zijn
entourage voor hem de kust veilig waande werd hij op 18 juli in zijn ouderlijk huis in de Wafelstraat te Munkzwalm (na verklikking?(5)) opgepakt door leden van de
G.F.P.
Dié nacht werd het huis omsingeld door
meer dan 20 man. Toen één van zijn zusters ze opmerkte en ze de
huiskamer binnensnelde onder het roepen: "Het zijn de Duitsers!", reageerde Franz
kalm en gelaten: "Daar is dan niets aan te veranderen…". Zijn entourage
(…dixit Van De Velde)
had hem nochtans afgeraden zich in Munkzwalm te vertonen, want er hadden de
weken voordien al een paar raids op zoek naar 'witten' (verzetslui) plaatsgehad.
Hij werd
afgevoerd naar de gevangenis in Gent.
Na amper 4 dagen, tengevolge van erge martelingen tijdens de
herhaalde ondervragingen bezweek De Coene - we schrijven 22 juli 1944.
Het was rond 21 uur.
Franz werd begraven te
Gent. Na de
drukbijgewoonde lijkdienst werden door de G.F.P. diverse personen aangehouden, verdacht
van lidmaatschap van het Geheim Leger.
|
|
Aan
zijn woning te Gent, in de Hofstraat 135, werd tijdens
een bloemenhulde op 23 october 1945, waarop aanwezig tal
van militaire overheden, een herinneringsplaquette
onthuld (afbeelding hiernaast). De mensen uit de buurt
hadden hun huizen bevlagd, de politieharmonie speelde en
de plechtigheid, waarop Hubert Janssens namens het
herdenkingscomité een gelegenheidstoespraak hield, was een
hele gebeurtenis in deze eenvoudige, stille wijk
(6).
Aanwezig
hierbij waren o.m. Kolonel d'Orjo de Marchovelette (die
de minister van Defensie vertegenwoordigde), de
generaals Tancré en Vertommen, kolonel Devloo, de
h.Jouret, hoofdaalmoezenier De Mayer, enz. Een
delegatie, mét vaandel, vertegenwoordigde het Geheim
Leger. Veel oudstrijders mét eveneens hun vaandel waren
ook present. De huizen in de buurt waren bevlagd en de
harmonie van het Gentse politiekorps zorgde voor de
muzikale opluistering van deze plechtigheid.
De ontroerende plechtigheid werd afgerond met 'de
Brabançonne'. Talrijke bloemenkransen werden aan de
herinneringsplaquette neergelegd. Tot slot bedankte een
woordvoerder namens de familie De Coene iedere
aanwezige.
(In
1972 werd het huis, samen met twee andere, gesloopt.
Door bemiddeling van het Geheim Leger kon de gedenkplaat
gered worden. Ze werd in mei 1973 door de diensten van
het Gentse stadsbestuur overgebracht naar de nieuwe wijk aan de
Groene Vallei, waar meerdere nieuw aangelegde straten de
namen dragen van weerstanders; de plaquette werd er
opgehangen aan een brugreling, enigszins tot ongenoegen
van zijn kinderen. In de buurt bevinden zich de Luitenant-Generaal Hausstraat en ...de Commandant
Franz De Coenestraat - overigens vlak naast mekaar). |
| |
Het stoffelijk
overschot van Franz werd later bijgezet in
het familiegraf,
op de Gentse westerbegraafplaats, waarin ook
zijn schoonouders hun
definitieve rustplaats hadden gekregen.
(Foto
ter beschikking gesteld door Mw Segers - De Coene,
dochter van Franz) |
|
|
Op 19
mei 1946 wordt in Munkzwalm tijdens een plechtigheid, in
aanwezigheid o.a. Jeanne Depière (met witte sjaal) en
Mw. Matthijs (met
hoed), door het gemeentebestuur o.l.v. de toenmalige
burgemeester Van Den Hautte het eerste stuk van de
Wafelstraat omgedoopt tot Frans
De Coenestraat, als eerbetoon aan de geboren
Munkzwalmnaar, die het leven liet als verzetsleider. Op
de foto bemerkt men ook de legendarische
pastoor Praet.
Uit:
'ZWALM in oude foto's', Vanhuffel-Van Nuffel, Zwalm
1991. |
|
|
Noten
1 Als jongeling werd Van De Velde
ongewild/onwetend gebruikt als ‘koerier’/smokkelaar ten dienste van het verzet; als leerling van een school te Gent
moest Van De Velde over en weer tussen Munkzwalm en Gent en kreeg
regelmatig een
‘pakje’ mee – náár Gent met voedingswaren (van de boer voor de
stedelingen) en naar Munkzwalm met briefjes voor de lokale leden van de 'witte
brigade'…
2 Al op het einde van 1940 hadden Belgische
officieren-in-actieve-dienst en reservisten, zoekend naar een middel om
een dreigende schandelijke nederlaag te voorkomen, militaire krachten
opnieuw bij mekaar weten te krijgen. Twee Belgische groeperingen – het
Belgisch Legioen en de mobiele Reserve – werden opgericht; die
versmolten algauw tot het B.L. (Leger van België) dat al in 1942 door de
Belgische regering-in-ballingschap (in Londen) officieel werd erkend.
Het B.L. zou pas in 1944 zijn naam veranderen in Geheim Leger (A.S. = 'armée
secrète' (' ', Marc
Verschooris, p. ?).
3 Jozef
Speeckaert (Aalst 1.4.1907 -
Neuengamme 5.1.1945) -
Jozef Speeckaert was landmeter bij het Kadaster
en woonde aan de Britanniëlaan 66 in Gent.
4 Martin: schuilnaam voor Albert MELOT
5 Verraad: Volgens
FV, die toen in zijn buurt woonde, werd
zijn aanwezigheid verklikt aan de Duitsers door de jongeling-buurjongen,
die bij de overhaaste vlucht van een paar verzetslui, enige dagen
voordien, brutaal aan de kant werd geduwd en daarbij een elleboogstoot
in het aangezicht kreeg toen één van ‘die witten’ over een gracht
sprong. In dat verband noemde mijn bron een naam maar uit reden van
privacy (familieleden en nog andere direct betrokkenen zijn nog in leven
...) wordt die hier niet vermeld.
6 Gedenkboek De
Coene en Speeckaert, maart 1949, nr 592, p. 57.
BIBLIOGRAFIE
(a) Gedenkboek De Coene en Speeckaert, Drukkerij Erasmus, maart 1949
- ex. nr 592
(b) M. Verschooris - 'Wachten op de maan van mei'
(c) M. Verschooris - 'De papegaai is geschoten'
|
