Het Sint-Pietersvuur
          Op de feestdag van Sint Pieter leefde in Munkzwalm tot in de jaren 1960 nog deze folklore, vooral op de wijk St.Pieters-ten-Berge. Bij het dansen rond het vuur smeekten jong en oud:

"Vie' van Sinte Pieter
geef ons nog 'n liter
geef ons nog 'n stoop
we zijn met een hele hoop,
Sinte Pieter, kom alhier
in ons ronde, in ons rond
in ons rond van plezier.
Hebde geen geld voor u n'hoed
koop 'n klakke koop 'n klakke
Hebde geen geld voor u n'hoed
koop 'n klakke, 't is ook goed".

          Als bezegeling van het Sint-Pietersvuur, eens het vuur uitgedoofd, riep de vrolijke schare:
                                                                                                                                                      "Sinte Pieter zijn vier is uit! "

     Omdat de Zwalmmolen met de Zwalmrivier zowat het centrum van het ontluikend streektoerisme werd - én vanaf de jaren 1960-'70 de toenemende milieuvervuiling voor problemen begon te zorgen, werd een vereniging in het leven geroepen, waarbij een aantal mensen rond De Boe actie ondernamen om de overheid te stimuleren maatregelen te nemen...
 

 

     Er waren eens... twee vorsers, ene Dr.Schoof (uit Willinghausen-Schwalmstadt, Duitsland) en lic. Renaat Van de Zijpe (van Velzeke-Zottegem), die alles opzochten i.v.m. de sprookjes van de gebroeders Grimm, die leefden in de omgeving van Schwalmstadt-Kassel en Marburg. Het grootste deel van hun opzoekingen verrichten ze in het land van Hessen, waar de sprookjes waren neergepend. Daar ontdekten ze dat hun beide streken één iets gemeen hadden: elk een riviertje met gelijkluidende naam: de Schwalm-de Zwalm. Een voorstel tot nadere kennismaking tussen beide gemeenten werd  al in 1971 goed onthaald, zowel door de vereniging voor toerisme in Munkzwalm als door de Schwalmer-Heimatbund in Schwalmstadt-Ziegenhain. Schwalmstadt is een fusie van diverse dorpen, zoals Treysa, Ziegenhain (en nog 11 kleinere dorpjes). Twee mensen van daar (Friauf, journalist bij de Hessische Allgemeine, en Stümph, uitgever) brachten een eerste verkennend bezoek aan Munkzwalm. Met hen werd een tegenbezoek van een Munkzwalmse delegatie (bestaande uit schepen van Toerisme Frans Melkebeke, de voorzitter van de VVV De Geyter en nog enkele andere) aan Schwalmstadt t.g.v. de Hützel-kermis in augustus van dat jaar. Bij dat bezoek werden o.a. 2 flessen water uit onze Zwalmbeek uitgegoten in de Schwalm ginder - een originele geste, die door de Duitsers zeer werd geapprecieerd. Omdat het Ijzeren Gordijn niet ver uit de buurt lag werd ook aan Oost-Duitsland een bezoekje gebracht.
In 1972 vond in Schwalmstadt de 'verlobung' tussen Munkzwalm en Schwalmstadt plaats, in aanwezigheid van de resp. burgervaders Albert Feliers en Helmut George. Het jaar daarop al vond in Munkzwalm de ondertekening plaats van  de oorkonde, waarin de nadruk werd gelegd op vrede en verbroedering onder Europese landen, gemeenten en (vooral) burgers. De Verbroedering, 'das Partnerschaft' was daarmee een feit. Het gemeenschappelijk (verbroederings)comité werd voorgezeten door Helmut George (burgemeester van Schwalmstadt) en Albert De Geyter (voorzitter van de Munkzwalmse toeristische vereniging), bijgestaan door gemeentebedienden Günter Grebe en Albert Vijls, die de post van secretaris op zich namen. 
De jaren daarna onderhielden verenigingen uit beide gemeenten intensieve betrekkingen: onze Chirojeugd ging er op bivak, voetbalploegen speelden hier en ginder tegen elkaar, hun Jugend Blaasorchester speelde op onze bierfeesten in Dikkele en onze fanfare speelde op de Hutzel Festzug, families gingen over en weer op bezoek en logeerden bij hun gasten, (het principe was dat de bezoekers bij gastfamilies logeerden, waar dat niet kon werd er een hotel gelogeerd.), de fietsclub “De Zwalmstoempers” uit Munkzwalm deed de trip Munkzwalm- Schwalmstadt twee maal per fiets (525km), de motorvrienden reden er met een groep motorrijders naartoe. Schilders van hier en ginder wisselen tentoonstellingen uit, wandelclubs kwamen wandelen in Zwalm, de Europa-Union onderhield goede betrekkingen en nog vele andere festiviteiten vonden plaats en vooral werd er veel gefeest..."und ein Bier getrunken".
Sedertdien hebben er nog steeds intensieve betrekkingen plaats tussen de families waardoor onder die families echte vriendschapsbanden bestaan.
De burgemeesters H. George, G.F. Huck en W Kroll – en A. Feliers, B. Eeckhout waren de achtereenvolgende erevoorzitters.
Vermeldenswaard i.v.m. Schwalmstadt is het feit dat de inwoners der geboortestreek van de gebroeders Grimm het 'roodkapje' nog steeds tot hun officiële klederdracht behoort...
In 1983 werd het 10-jarig jubileum van deze verbroedering gevierd.

-meer

    - de Bolders
    - de (Boog)schutters
    -  de ZWALMSTOEMPERS
 

De pomperijen der rederijkers 

Omstreeks het midden der 15^de eeuw duikt een zonderling verschijnsel op. Tot dan toe was de benaming in de stadsrekeningen geweest ‘gesellen vande stede’, ‘gesellen vander conste’, ‘gesellen vander esbatementen’ of iets dergelijks. Plots komt hier en daar de benaming ‘gesellen van der rethorike’ te voorschijn.

     Rederijkerkamers in Zwalm

Hundelgem - 'Eersugtige Leerlingen en Iveraers', Retorica dat bloeyt Daer leefd en eendragt groeyd (1797)
Munkzwalm -‘Konstlievende en ieversuchtige Jonkheyt van de wijk St-Pieters-ten-Berghen’ (1771)
Nederzwalm -‘Rym-const-minnende jonkheyt’  (1754)
Roborst - ????  (1771)   ????  (19^de eeuw)
Rozebeke (118) - De Vereenigde’ (1787)

                  In Nederzwalm organiseerde het dramatisch gezelschap ‘Nut en Vermaak’ in 1880 een zang- en voordrachtwedstrijd, die een massa volk lokte.

     Aan toneelspelen wordt in Munkzwalm allang gedaan:
De ‘Konstlievende en ieversuchtige Jonkheyt’ van de wijk Sint Pieters-ten-Berghe, verenigd onder het patroonschap van Onze-Lieve-Vrouw van Carmel, speelt acht keer tussen 23 juni en 28 juli 1771 ‘Ildegerte’, een tragikomedie, gevolgd door ‘Hans den Boer’, een klucht.

Bibliografie: ‘Le théâtre villageois en Flandre – histoire, littérature, musique,  religion, politique, meurs (d’après des documents entièrement inédits), Eduard Vander Straeten (2ième édition),
 dlen 1 (1784) en 2 (1881) Brussel 1881, B 3550 RAR
 ‘Jaerboeken der aloude kamer van Rhetorike ‘Het Roosjen’ te Tielt (1862), de Vlaeminck A.                                                                                                                         
 ‘Le Théâtre villageois en Flandre’, Van der Straeten Edm.                                                                                                                                                                      
‘Verzameling argumenten’, gesch. door Edm. Van der Straeten - SAO                                                                                                                                                       

- de vereniging ‘De Zwalmzonen’ was al in 1917 actief.
	De leden toen zoals op de foto te zien: Robert Gabriels, Kamiel Eeckhoudt, Leopold Gabriels, Julien Van Der Haeghen, Frans Pardon, Georges Van Huffel, Jozef Van Wambeke, Maurice Gabriels, Frans Melkebeke, Georges Jooris en Maurice Van Huffel.

    
                    Is begin de jaren 1970 gegroeid uit de toenmalige Chiro, waar ook al toneel gespeeld werd. Hubert Henau werd toen aangezocht om de regie te verzorgen en volgde met dat doel een cursus bij het     
               Algemeen Kristelijk Vlaams Toneel. In 1976 werd overgeschakeld naar het volwassenentoneel. De eerste stukken, o.a. ‘Waar de sterre bleef stille staan’, ‘Puntjes op de y’ en ‘De stijfkop’ werden opgevoerd
               in het gezellige zaaltje van het klooster.
                    Met de bouw midden de jaren 1970, onder impuls van pastoor Bosteels, van een parochiaal centrum, kreeg het socio-cultureel leven in Munkzwalm nieuwe impulsen. De naam ‘Munckghesellen’ is het
               resultaat van een ‘brainstormen’ van Henau samen met dr.Hans De Man op een lange winteravond in 1976. Het eerste stuk ‘In geweten niet belast’ werd vertolkt door Luc De Vos, Luc Van Damme, Myriam De
               Priester, Hilda Balcaen, Sylvere Dufraimont en Willy Rogiers.
                    De acteurs in 1993 waren Raf Hoeckman, Stefaan Persoons (de latere haarkapper), Peter Baert, Miel Roels, Eddy Becaus, Antoine Van Caster, Griet De Naeyer, Hilde De Potter, Nadia en Anja
               Scherlippens en Lydie Marchand.

     Midden de jaren 1970-'80 werd onder impuls van de toenmalige pastoor Ward Bosteels een parochiaal centrum opgetrokken, waarin de christelijk geïnspireerde socio-culturele organisaties voor hun activiteiten en festiviteiten terecht konden. Het was het cultureel centrum avant-la-lettre van Munkzwalm, en tot lang na de fusie ook van de fusiegemeente Zwalm.

de Boerenbond: Op 20 juli 1890 werd de 'Belgische Boerenbond'gesticht - deze vereniging stelde zich tot doel "enerzijds den godsdienstigen, verstandelijken en maatschappelijken toestand zijner leden te verbeteren, anderzijds hunne stoffelijke belangen ter harte te nemen, om aldus een christelijken, ontwikkelden en krachtigen boerenstand te bekomen". Om dat doel te bekomen richtte die Boerenbond overal te lande parochiale Boerengilden op.    De Munkwalmse afdeling van de Boerenbond, die later de Landelijke Gilde zou gaan heten, werd in 1920 opgericht door René Bousard.
1938 - Op de foto boven ziet men v.l.n.r. zittend : Pius Van Oortegem, Charles De Meyer, Omer Walraet (veldwachter), Victor Van Audenhove, ?, Françis Melkebeke, ?, Fonteyne en echtgenote, oud-burgemeester Kamiel De Backer, Boudewijn De Pryck, ?, ?, De Geyter. middenste rij: ?, ?, André Devenijns, Robert Van Den Haute (oud-burgemeester), Dernau (veldwachter), ?, René Hoebeke, ?, Emiel Van Den Berghe, Richard Bekaert, ?, ?. bovenste rij: ?, Marcel Van Wittenberghe, Jozef De Meyer, Albert De Vriendt, ?, Kamiel Eeckhout, ?, ?.			1970 - Op de foto bemerkt men v.l.n.r.: Daniël Meerschaut, Frans Melkebeke, Edgard De Temmerman, René De Visscher, Gomar Weytens, Theophiel De Pauw, Alfons Haesevelde, André Cnudde, André Delbeke, Paul Watté, Jozef Cornelis, Luc Schotsaert, Albert Feliers (burgemeester), Jos Vleeschauwers, Albert Van Audenhove, André Hellebaut, Armand Meersman, Kamiel Ghesels en Armand Geurts.
Na de fusie van 1970 groepeerden de afdelingen uit de deelgemeenten zich en had als het ware een nieuwe stichting mét nieuw bestuur plaats.
de Boerinnenbond        Onder impuls van pastoor De Waele in 1953 opgericht, kreeg de vereniging als eerste voorzitster Elisah Matthijs-Watté, die bijgestaan werd door penningmeester-secretaresse Martha Van Crombrugge-Melkebeke. Het eerste bestuur bestond verder uit Julia Melkebeke, Josefien Goeminne en Martha Van Der Haegen. Hun eerste vergaderlokaal was het zgn.'Huizeke van Wannes' (zie PATRIMONIUM).      De vereniging werd nadien geleid door achtereenvolgend Marie-Paule Petit, Paula Ockerman, diens dochter Linda Van Wambeke en Rita De Naeyer.        Omdat de landbouwstiel achteruitging, werden steeds meer arbeidersvrouwen lid van de Boerinnenbond. Die veranderde in 1971 zijn naam in KVLV (Katholiek Verbond van Landelijke Vrouwen). In 2003 telde de ve de vereniging 125 leden. Historische foto - de KVLV 25 jaar (1978)
het Davidsfonds: Het Davidsfonds schoot in het Zwalmse wortel in Nederzwalm.           Destijds was het Casimir Baele die ermee begon. Zijn afdeling telde van bij aanvang al 41 leden en 10 jaar later 72 ! Die Nederzwalmse afdeling werd opgedoekt in 1967. In St-Denijs-Boekel was intussen kort na de bevrijding op 24.6.1944 ook met een afdeling gestart (61 leden).      In Munkzwalm kwam er pas een autonoom werkende afdeling in 1958; men startte met 59 leden.      Op 4 april 1972 fuseerden de afdelingen van de diverse Munkzwalmse deelgemeenten, waardoor het ledenaantal meteen steeg van 74 tot 106. Het werkgebied strekte zich over de 12 Munkzwalmse deelgemeenten uit. Ondanks een goede spreiding van de vertegenwoor-digingen uit de diverse deelgemeenten en waardevolle activiteiten, beperkte de eigenlijke werking zich tot enkele deelgemeenten en nam het aantal bestuursleden gestaag af.      Dat zou later veranderen maar pas nadat in 1990 al in Nederzwalm een vernieuwde afdeling van wal was gestoken, die succesvol bleek. Onder het voorzitterschap van Jean-Marc Magherman werd toen ook in Munkzwalm een nieuwe afdeling opgericht.			Op de bovenstaande foto bemerkt men o.a zuster Adelheid (5de van links) en Marleen Van  Wildemeersch (uiterst rechts)

de KWB: de KWB heeft zijn wortels in de jaren 1930.

Vanuit de vraag naar een aangepast kader van de Katholieke Aktie voor Volwassenen werden toen de eerste werkliedenbonden opgericht door oud-kajotters. Het zou wel duren eer de Katholieke Werkliedenbond officieel erkend werd door het ACW als een zelfstandige vormingsorganisatie voor socio-culturele actie onder de arbeiders binnen het ACW. In de taal van toen werd het doel van de KWB omschreven in drie punten:
     - vorming en verovering: herstel van de christelijke levensopvatting en de algemene ontwikkeling van de arbeidersstand.
     - sociaal dienstbetoon met verwijzing naar het ACW en het inrichten van eigen diensten.
     - vertegenwoordiging van de arbeiders ter verdediging van hun culturele en familiale belangen.
     De Katholieke Werklieden Bond werd in Munkzwalm opgericht op 16 juli 1961 door Theophiel Van Gansbeke, Juul Van Damme, Gerard Bombeke, Frans Melkebeke, Maurice De Raeve, Roger Willems, Maurits Weyn, Michel Billemont, Emiel Clara en Urbain Martens met als voornaamste doel werknemers een vorming mee te geven, ze te informeren over actuele problemen en hen sport- en ontspanningsmogelijkheden te bieden. Na enkele jaren was dit met haar 126 leden de meest bloeiende vereniging van Munkzwalm. In de beginfase werd er weinig georganiseerd maar later was er de 3-jaarlijkse Lourdes-bedevaart, de jaarlijkse ‘Zwaluwtrek’, organiseren hoorzittingen (i.v.m. openbaar vervoer, milieu e.d.) enz. In 1976 verrloor de KWB door ‘allerlei’(?) omstandigheden heel wat leden, maar door het aantrekken van nieuwe wijkmeesters, de bouw van het Parochiaal Centrum werd de crisis overwonnen. (aanvullen 11.4.1996).Huidige bestuur: Germain Ponchaut, Laurent Romeins, Lucien De Ruyver, Gerard Bombeke, Nestor Petit, Laurant De Buck, André De Ruyver, Marc Van Driessche, Jean-Paul Remue, Roger Van Den Berghe, Luc Roels en Jozef Van De Casteele. De jaarlijkse Zwaluwtrek is de meest recente verwezenlijking van de Munkzwalmse KWB, weliswaar i.s.m. andere organisaties.

HET 'ZWALMS ZOOPARK' van Erik Vekeman